Emoties. We hebben ze allemaal en zelfs als volwassenen kunnen we ze nog wel eens knap lastig vinden. Grote emoties kunnen onze kleintjes dan soms ook duidelijk overweldigen. Het leren omgaan met emoties is een proces en hoe goed je kind dat al kan, hangt onder andere af van de leeftijd.
Boos omdat je kind zijn zin niet krijgt, zenuwachtig voor een belangrijk moment of verdrietig bij het afscheid nemen op het kinderdagverblijf. Emoties komen in allerlei vormen voor, zo ook bij onze kinderen. De mate waarin een kind al kan omgaan met emoties, hangt heel erg af van de leeftijd en is daarnaast een voortdurend leerproces. Soms ook nog voor ons als volwassenen. In ieder geval geldt, hoe jonger een kind is, hoe minder controle over de emoties er nog is. Als het op emotieregulatie aankomt, is ‘jong geleerd is oud gedaan’ zeker van toepassing. We hoeven als ouders zeker niet perfect te zijn als het op het handelen van onze emoties aankomt, maar hoe vroeger je geleerd hebt je emoties te reguleren, hoe meer je daar later aan hebt. Dit geldt dus ook voor je kind. Hoe leer je je kind nu het beste omgaan met emoties en zorg je ervoor dat jouw kind daar een leven lang profijt van heeft?
Quick fixes
We zijn als volwassenen allemaal anders, dus zo ook onze kinderen. Hoe (goed) we onze emoties kunnen reguleren, hangt dan ook af van verschillende factoren. Heeft jouw kind veel temperament? Dan zal emotieregulatie misschien een grotere uitdaging zijn. Maar ook de omgeving en manier van opvoeden bepalen een hele hoop. Hoe reageer jij wanneer je kind valt? Wil je dan graag dat je kind zo snel mogelijk stopt met huilen en troost je hem met wat lekkers? Een goedbedoelde oplossing uiteraard, maar het kan er wellicht voor zorgen dat de emotie die bij het vallen komt wordt onderdrukt en je kind daarmee niet leert de daarbij horende emotie echt te doorvoelen. En zo zijn er nog tal van voorbeelden waarbij we als ouders soms goedbedoelde ‘quick fixes’ toepassen om ons kind zo snel mogelijk stil te krijgen. Het klinkt dus onschuldig, zo’n snoepje tegen de pijn. Maar het onderdrukken van gevoelens kan op latere leeftijd problemen met zich meebrengen. Psychische klachten en bijvoorbeeld piekeren kunnen op de loer liggen. Natuurlijk kun je dit ook nog trainen als je op latere leeftijd zelf denkt nog te kunnen verbeteren op het gebied van emotieregulatie, maar met deze kennis op zak is voorkomen bij jouw eigen kind natuurlijk altijd nog beter dan genezen.
Oefenen met je kind
Je kunt iedere emotie bij je kind zien als een kans om er mee te oefenen. Krijgt je kind een driftbui terwijl je net lekker een rondje over de markt loopt? Kans! Reageert je kind heel boos op zijn vriendje omdat hij met zijn favoriete speelgoedautootje speelt? Kans! Zie deze situaties stuk voor stuk als leermomenten.
Stappenplan
Je kind wordt overmand door emoties. Wat nu?
- Laat alles even los. Letterlijk. Focus je even helemaal op jouw kind en de situatie zoals deze is.
- Benoem wat er aan de hand is. ‘Ik zie dat je boos bent, omdat…’, of ‘Ik zie dat je verdrietig bent, want… ’
- Erken het gevoel. ‘Dat kan vervelend voelen, he?’
- Probeer niet te snel te handelen naar een ‘quick fix’. Vlugge oplossingen voelen op dat moment als de beste en snelste manier uit een benarde situatie, vooral als er mensen meekijken, maar dit is juist niet in het belang van het leren reguleren van emoties. Om steeds minder van dit soort openbare uitbarstingen te krijgen in de toekomst, is het dus juist van belang om te oefenen met die emotieregulatie. Lange termijn denken dus, hoe moeilijk ook.
Het benoemen en erkennen van het gevoel achter het gedrag van je kind is hierin dus heel belangrijk. Dat is altijd de eerste stap. Zo leer je jouw kind te kijken naar zijn eigen gevoel. Waarom heeft je kind deze emotie? Daarna ga je samen kijken wat het beste werkt om met de emotie om te gaan. Dat kan zoeken zijn. Probeer bijvoorbeeld eens: ‘Hé, kun je mij even helpen te zoeken naar de bloemenkraam?’ Misschien is je kind hier wel voor in. Het is soms even uitproberen wat werkt voor jouw kind, maar vergeet vooral die eerste belangrijke stappen niet: Focus, benoemen- en erkennen van het gevoel.
Je eigen emoties
Als ouder ben je naast coach van je kind natuurlijk ook altijd nog een voorbeeld. Let zelf ook eens op hoe je reageert in bepaalde (lastige) situaties. Maar, wees ook mild voor jezelf. Je kunt en hoeft niet altijd het perfecte voorbeeld te zijn voor jouw kind. Het is niet zo dat je kind dan direct gedoemd is te mislukken in zijn emotieregulatie. Heeft je kind een driftbui maar ben je zelf net even heel haastig omdat je een belangrijke afspraak hebt en over 2 minuten de deur uit moet? Kun je daardoor even niet zo geduldig reageren als je eigenlijk had gewild? Dat is oké. Je kunt, afhankelijk van de leeftijd van je kind, later nog even terugkomen op de situatie en/of kort uitleggen dat mama haast heeft. Heb je iets te kortaf gereageerd en zit dat je dwars? Dan is sorry zeggen ook altijd nog een optie. Ook hiermee geef je het goede voorbeeld en laat je zien dat mama ook niet perfect is.
